Rodzaje umów o pracę

29 stycznia 2019

Zgodnie z art. 25 § 1 kodeksu pracy umowę o pracę zawiera się na okres próbny, na czas nieokreślony albo na czas określony. Jak sama nazwa wskazuje, umowa o pracę na czas nieokreślony ma charakter bezterminowy, z kolei umowa o pracę na okres próbny i na czas określony mają charakter terminowy.

Umowę na okres próbny zawiera się w celu sprawdzenia kwalifikacji pracownika i możliwości jego zatrudnienia w perspektywie wykonywania określonego rodzaju pracy. Umowa ta zawierana jest na okres nieprzekraczający 3 miesięcy. W tym okresie pracownik również sprawdza, czy warunki danego rodzaju pracy mu odpowiadają. Umowa na okres próbny z reguły poprzedza umowę innego rodzaju, którą strony zawierają w razie pomyślnego wyniku próby. Umowa na okres próbny nie ma charakteru obligatoryjnego i to strony decydują, czy ją zawierają. Umowa na okres próbny ma usługowy charakter wobec pozostałych umów, ze względu na sprawdzenie określonego pracownika i zapewnienie zakończenia stosunku pracy w razie niepomyślnego wyniku próby. W Kodeksie pracy wskazano przesłanki ponownego zawarcia umowy o pracę na okres próbny z tym samym pracownikiem. Jest to możliwe, jeżeli pracownik ma być zatrudniony w celu wykonywania innego rodzaju pracy albo jeżeli pracownik ma być zatrudniony w celu wykonywania tego samego rodzaju pracy po upływie co najmniej 3 lat od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia poprzedniej umowy o pracę; w tym przypadku dopuszczalne jest jednokrotne ponowne zawarcie umowy na okres próbny. Pracodawca może zatem zawrzeć kilka umów na okres próbny z tym samym pracownikiem, jeśli za każdym razem chodzi o sprawdzenie przydatności pracownika do wykonywania różnych prac.

Umowa na czas określony rozwiązuje się z nadejściem określonego terminu, który można wyznaczyć poprzez wskazanie daty kalendarzowej albo okresu czasu. Wcześniejsze wypowiedzenie takiej umowy nie wymaga wskazania przyczyny uzasadniającej ani też zachowania trybu konsultacji z zakładową organizacją związkową. Okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony, a także łączny okres zatrudnienia na podstawie umów o pracę na czas określony zawieranych między tymi samymi stronami stosunku pracy, nie może przekraczać 33 miesięcy, a łączna liczba tych umów nie może przekraczać trzech (art. 251 § 1 kodeksu pracy) . Wedle kodeksu pracy jeżeli okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony jest dłuższy niż 33 miesiące lub jeżeli liczba zawartych umów jest większa niż 3, uważa się, że pracownik, odpowiednio od dnia następującego po upływie tego okresu lub od dnia zawarcia czwartej umowy o pracę na czas określony, jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Umowa na czas określony może być wypowiedziana z zachowaniem okresów wypowiedzenia obowiązujących przy umowie na czas nieokreślony (art. 36 § 1 kodeksu pracy).

Umowa na czas nieokreślony ma charakter bezterminowy i trwa do czasu jej rozwiązania przez jedną lub obie strony albo do czasu wygaśnięcia. Jest ona uważana za typową formę zatrudnienia. O zamiarze wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony pracodawca zawiadamia na piśmie reprezentującą pracownika zakładową organizację związkową (chyba że w przedsiębiorstwie w ogóle nie działa zakładowa organizacja związkowa lub pracownik nie jest reprezentowany przez żaden z działających związków zawodowych), podając przyczynę uzasadniającą rozwiązanie umowy. Powyższe mechanizmy wzmacniające stabilność zatrudnienia czynią z umowy o pracę na czas nieokreślony najkorzystniejszą formę zatrudnienia, dającą pracownikowi poczucie stabilizacji.